Κριτικές

Ηδύλη-ακά τοπία;

1.

Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής «Ηδύλη-ακά Τοπία» της Μαρίας Πισιώτη (Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας, 2009)

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Αίθουσα Συνεδρίων, Τετάρτη 18.2.2009, ώρα 7.00

Κυρίες και Κύριοι,

Αγαπητοί φίλοι,

Σε εποχές που μεγαλύτερη σημασία κατέχει η εικόνα και η ταχύτητα, η ποίηση είναι μια δύσκολη υπόθεση: καλείται να δημιουργήσει με λέξεις και να εκφράσει πράγματα που χρειάζονται καιρό να ωριμάσουν…

Η έκδοση που παρουσιάζεται σήμερα έκανε πολύ καιρό να δει το φως της δημοσιότητας. Κι αυτό γιατί η Μαρία Πισιώτη-Ιωάννου στοχάζεται και δουλεύει πολύ τα ποιήματά της μέχρι να θεωρήσει ότι έλαβαν την τελική τους μορφή. Άλλωστε δεν είναι καινούρια στο χώρο. Από το 1998 και στο εξής η ποίηση αποτελεί σοβαρό κομμάτι της ζωής της. Η πρώτη δημοσίευση έργων της έγινε στο Αναμνηστικό Βιβλιαράκι του Δήμου Καλαμαριάς για την Αντιπολεμική Εκδήλωση που έκανε το  20ο Δημοτικό Σχολείο Καλαμαριάς την Άνοιξη του 1999. Ακολούθησαν δύο ποιητικές συλλογές το 1999 και το 2001με τίτλους Αιωρούμενο νησί και Το υδάτινο πέρασμα του χρόνου (Θεσσαλονίκη, University Studio Press) αντίστοιχα, καθώς και μια συμμετοχή αλλά και συνεπιμέλεια ενός τόμου ανθολογίας νέων ποιητών με τίτλο Συνθέσεις, η οποία εκδόθηκε από τις Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας το 2005 –έτσι άλλωστε άρχισε και η συνεργασία της μαζί τους. Δε θα σταθώ στις πολυάριθμες άλλες παρουσίες της σε συλλογικούς τόμους, περιοδικά και διαγωνισμούς ποίησης αλλά στο γεγονός ότι η ίδια αποτέλεσε ιδρυτικό μέλος της λογοτεχνικής ομάδας Ιδεοκύματα, η οποία δραστηριοποιείται εδώ στη Θεσσαλονίκη από το 2004 δημοσιεύοντας κείμενα ηλεκτρονικά αλλά και έντυπα, διοργανώνοντας συναντήσεις και εκδηλώσεις, πολλές φορές και σε συνεργασία με άλλες ομάδες λογοτεχνών από τη Θεσσαλονίκη αλλά και την Αθήνα, όπως ίσως οι περισσότεροι από εσάς ήδη γνωρίζετε. Τέλος σημαντική είναι η παρουσία της Μαρίας Πισιώτη στο διαδίκτυο σε πολυάριθμους τόπους για την ποίηση και την τέχνη γενικότερα. Το διαδίκτυο, το οποίο, ως γνωστόν, πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν πειραματισμός και καινοτομία, είναι πλέον ένας δημοφιλής χώρος έκφρασης, συζήτησης, συσπείρωσης νέων αλλά και παλαιότερων δημιουργών, πολυάριθμων ομάδων και ατόμων που ασχολούνται με τη λογοτεχνία –και την τέχνη γενικότερα

Η αναζήτηση της προσωπικής αλήθειας, της χαμένης αρμονίας, η συνειδητοποίηση της αιώνιας αδυναμίας μπροστά στο χρόνο, το άγνωστο, την καθημερινή τραυματική πραγματικότητα, τις απώλειες που σημαδεύουν ανεξίτηλα τα όνειρα και τους έρωτες που εκφυλίζονται είναι ορισμένα από τα σημαντικότερα θέματα της ποιήτριας, που εκφράζονται συνήθως σε σχετικά μικρές συνθέσεις (οι μεγαλύτερες δεν ξεπερνούν τη μιάμιση σελίδα), σε ελεύθερο στίχο, συχνά ρυθμικά οργανωμένο και σε μια νέα ελληνική των αστικών κέντρων χωρίς ιδιωματισμούς. Χωρίς να λείπει ο σχολιασμός απέναντι στα φαινόμενα της σημερινής κοινωνίας του ανθρώπου, καθώς και μια γόνιμη διαλεκτική σχέση με σημαντικά κείμενα της αρχαίας, της νεοελληνικής αλλά και της ξένης λογοτεχνικής παραγωγής, η ποίηση της Μαρίας Πισιώτη, με κυρίαρχες τη λυρική και την υπαρξιακή διάσταση, προσπαθεί να δώσει απάντηση με προσωπικό τρόπο στα σημαντικά ερωτήματα που τίθενται σε κάθε ανθρώπινο πλάσμα, αλλά και να νικήσει την καθημερινή φθορά επιστρέφοντας σε μια αυθεντικότερη κατάσταση ζωής. Άλλωστε όταν «ο Έρωτας παρακμάζει στις τσέπες»[1], όταν «φυλλορροούν οι Δον Κιχώτες»[2] τότε είναι η σειρά της ποίησης να ξαναβάλει το θαύμα στη ζωή μας…

Μαρίνα Κοκκινίδου

Δρ Φιλολογίας Α.Π.Θ.


[1] Μ. Πισιώτη, «Μνήμες Έρωτα», Ηδυλη-ακά Τοπία, Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη, 2009.

[2] «Υπολανθάνων Ερωτισμός», ό.π.

_____________________________________________________________________

2.

Όταν πριν από ένα περίπου μήνα η Μαρίνα Κοκκινίδου μου ζήτησε να παρουσιάσω το νέο ποιητικό έργο της Μαρίας Πισιώτη, δέχτηκα μεν, αλλά με κάποιο δισταγμό. Το ότι δέχτηκα οφειλόταν στο ότι είχα εμπιστοσύνη στην κρίση της Κοκκινίδου, ενώ ο δισταγμός οφειλόταν στο ότι δεν γνώριζα κανένα έργο Μαρίας Πισιώτη και είχα αμφιβολίες αν θα προλάβαινα να το γνωρίσω στο μικρό χρονικό διάστημα που μου έβαζαν. Παρά την πείρα μου, υπήρχε πάντα φόβος μήπως δεν προσέξω κάτι ενδιαφέρον ή σημαντικό, μήπως  παρανοήσω ορισμένα πράγματα, μήπως υπερτονίσω άλλα δευτερεύοντα. Κι αυτός ο φόβος παραμένει και σήμερα ακόμα. Τα ποιητικά έργα πρέπει να έχουν πολύ χρόνο να περπατήσουν μέσα μας, για να μας αποκαλύψουν τις ωραίες πλευρές και τα μυστικά τους.

Η πρώτη θετική εντύπωσή μου είναι ότι ΚΑΛΩΣ μου ζήτησαν να παρουσιάσω το έργο της Πισιώτη. Το έργο έχει πολλές αρετές, που θ’ αναφέρω παρακάτω, και βέβαια, όπως είναι φυσικό, και μερικές αδυναμίες.

Το πρώτο που θα έπρεπε να ψάξει μια κριτική ματιά είναι να βρει κάτω από ποιον ή ποιους αστερισμούς κινείται ένα έργο τέχνης, γιατί βεβαίως παρθενογένεση δεν υπάρχει πουθενά. Αν στην αρχαία Ελλάδα εμφανιζόταν ένας νέος φιλόσοφος, τον ρωτούσαν ποιος ήταν ο δάσκαλός του. Και το ίδιο θα έγινε ασφαλώς όταν εμφανίστηκε ο Πραξιτέλης ή ο Σκόπας. Υπήρχε τότε παράδοση που έπρεπε πρώτα να σεβαστείς και έπειτα, αν είχες τα κότσια, να πας παραπέρα και να προσθέσεις τη δική σου πινελιά. Γι’ αυτό οι τέχνες στην αρχαιότητα έφτασαν τόσο ψηλά. Ο καθένας αφομοίωνε πρώτα την παράδοση, όλη την προκοπή και τις ανακαλύψεις των άλλων, κι έπειτα, αν μπορούσε, πήγαινε λίγο παραπέρα. Οι νεότεροι σπάνια το κάνουμε αυτό, Τα καλλιτεχνικά ρεύματα διαδέχονται με ιλιγγιώδη ρυθμό το ένα το άλλο και «παλιώνουν» σε δύο ή τρία το πολύ χρόνια. Σε τριάντα χρόνια γίνονται αντίκες για τη βιτρίνα ή για το κασόνι. Ώστε μόνον ένας απληροφόρητος μπορεί να μιλάει για «μοντερνισμό», «νεοτερικότητα», σύγχρονη τέχνη κτλ. εκτός αν μ’ αυτό εννοεί την απουσία κάθε παράδοσης, την υπεροπτική περιφρόνηση των όσων προηγήθηκαν, ή ένα απίστευτα μπλεγμένο κουβάρι τάσεων που οι ίδιοι οι «ιδρυτές» αποκηρύσσουν την άλλη μέρα.

Ώστε δεν θα εξετάσω το έργο της Πισιώτη με το πρίσμα της νεοτερικότητας, αλλά θα αναφέρω μερικά γνωστά ονόματα και ρεύματα που φαίνεται να ακολούθησε -ασυναίσθητα ή συνειδητά- χωρίς να θεωρώ τα ρεύματα αυτά παλιά ή νέα.

Ομολογώ ότι η ίδια δεν με διευκόλυνε πολύ, όταν την ρώτησα πώς βλέπει η ίδια το έργο της και από ποιους δέχτηκε επιδράσεις. Είπε ότι ξεκίνησε να γράφει όταν πια ήταν σε σχετικά μεγάλη ηλικία, και χωρίς προηγουμένως να έχει διαβάσει πολλή και σημαντική ποίηση. Αυτό τα θεωρώ και προσόν και ελάττωμα συγχρόνως. Προσόν γιατί, σαν ωριμότερη, απέφυγε τα γλυκανάλατα κι ακαταστάλακτα εφηβικά «ξεσπάσματα», απέφυγε πολλές κοινοτοπίες. Ελάττωμα, γιατί έχασε χρόνο απ’ το διάβασμα σημαντικών ποιητών που θα την βοηθούσαν. Είχε όμως ταλέντο αρκετό και κρατήθηκε. Στο έργο της και ένας απαιτητικός αναγνώστης μπορεί να βρει αρετές.

Στο πρώτο της βιβλίο δεν μπορούμε ν’ ανιχνεύσουμε κάποιον αστερισμό κάτω απ’ τον οποίο θα μπορούσε να ενταχθεί. Υπάρχουν ποικίλες έμμεσες επιδράσεις, που οφείλονται στο διάχυτο ποιητικό κλίμα που δημιούργησαν κάποιες δυνατές ποιητικές μορφές. Αυτέ τις έμμεσες επιδράσεις δεν θα τις αναφέρω καν.

Από το πρώτο κιόλας ποίημα της συλλογής αυτής φαίνονται τρία στοιχεία που θα εμφανιστούν και στα υπόλοιπα ποιήματα, αλλά θα παρουσιαστούν και πιο ανεπτυγμένα στις άλλες ποιητικές συλλογές. Πρώτον μια τάση προς τον στοχασμό, μια στοχαστική διάθεση, που στη δεύτερη συλλογή τείνει προς τη φιλοσοφική θεώρηση, δεύτερον στοιχεία του συμβολισμού και τρίτον στοιχεία σουρεαλισμού: Αν σ’ αυτά προσθέσουμε την αγωνία για το κακό στον κόσμο και τα μεταφυσικά και υπαρξιακά ερωτήματα, θα έχουμε επιγραμματικά το πνευματικό κλίμα της Πισιώτη. Μη νομίζετε ότι είναι λίγα. Τα βασικά χρώματα είναι μόνο τρία…

Ας δούμε ένα τμήμα του πρώτου ποιήματος:

«Η άβυσσος της ζωής / αναβλύζει φως / το τρίτο μάτι χαλάρωσε. \ το χάδι του νοτιά/ έφερε αστροφεγγιά / το αηδόνι γλυκολαλεί / γλυκιά είναι η ζωή.»

Η παρουσία του στοιχείου του στοχασμού είναι προφανής και εδώ και αλλού. Το περιεχόμενο όμως του στοχασμού στο έργο γενικά της Πισιώτη ξεφεύγει από τα πλαίσια αυτής της παρουσίασης.

Θα πως όμως λίγα για τον ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟ που η Πισιώτη συμπαθεί ξεχωριστά. Οι συμβολιστές ποιητές επιδιώκουν με ιδιαίτερη έμφαση τη μουσικότητα, που υπάρχει βέβαια και σ’ άλλους ποιητές, αλλά χωρίς επιμονή. Από τους πρωτεργάτες του γαλλικού σμβολισμού είναι και ο Έλληνας Ζαν Μορεάς, αλλά πιο γνωστός στην Ελλάδα ως συμβολιστής είναι ο Πολ Βερλέν. Μάλιστα η Πισιώτη, για να τον τιμήσει, μιλάει γι’ αυτόν και για τον Ρεμπώ στο ποίημά της «εθεάθη» [ 93]. Εκεί αναφέρονται και 4 σύντομοι στίχοι του Βερλέν που προφανώς της έκαναν εντύπωση  [διάβασμα των στίχων] Η μετάφραση του Παλαμά που μπαίνει σε υποσημείωση κατά τη γνώμη μου δεν είναι καλή.

Ως ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ της μουσικότητας των συμβολιστών μπορεί κανείς να αναφέρει λίγους στίχους

-DES SANGLOTS LONGS

-BON CHEVALIER MASQE

ή του BEAUDELAIRE.

-MA JEUNESSE

Συμβολισμό ανιχνεύει κανείς και στα επόμενα ποιήματα της Πισιώτη

Π. χ. ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΟ ΝΗΣΙ σελ. 8, 9, 11, 12 κτλ [ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΛΙΓΩΝ ΣΤΙΧΩΝ]

Τα πολλαπλά παραδείγματα δείχνουν ότι δεν πρόκειται για τυχαία επιδίωξη, αλλά για ποιητικό στόχο.

Πλην του συμβολισμού, και περισσότερο μάλιστα εμφανής είναι η παρουσία του ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΜΟΥ, τον οποίο η Πισιώτη δηλώνει ότι συμπαθεί.

Ο τίτλος της πρώτης συλλογής της το δείχνει:

ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΟ ΝΗΣΙ

Εμένα τουλάχιστον μου θύμισε τον καθεδρικό ναό που βυθίζεται στη λίμνη, του ΡΕΜΠΏ του πρωτεργάτη του σουρεαλισμού. Σ’ αυτόν οφείλουμε όλοι τις πιο τολμηρές εικόνες μας και τους παράξενους συνδυασμούς λέξεων και νοημάτων.

Εκτός του Ρεμπώ, η Πισιώτη αποτίοντας φόρο τιμής στους δασκάλους της, αφιερώνει ένα ποίημά της στον Μαγιακόφσκι, με τίτλο «Η διαχρονικότητα του Μαγιακόφσκι» [92]

Εφόσον το κίνημα του σουρεαλισμού ξεκίνησε πριν εκατό και πλέον χρόνια στη Γαλλία, σήμερα δεν μπορεί να θεωρηθεί «νεοτερικό». Επειδή όμως ο σουρεαλισμός, όχι βέβαια αυτούσιος, αλλά μεταπλασμένος, επηρέασε λίγο ως πολύ τον τρόπο γραφής και εκφράσεως όλων σχεδόν των καλών τεχνών, αισθάνομαι υποχρεωμένος να πω λίγα λόγια γι’ αυτόν.

Η ιστορία είναι παλιά. Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο FREUD ξαναανακαλύπτει του ΥΠΟΣΥΝΕΙΔΗΤΟ, τις άλογες, κρυμμένες και καμουφλαρισμένες ορμές του ανθρώπου, που η λογική τις απωθεί, αλλά αυτές ενεργούν πάντα στο βάθος και επηρεάζουν όλη τη ζωή μας. Με αφορμή τον Οιδίποδα τύραννο του Σοφοκλή ερευνά αυτό που ονομάζει «οιδιπόδειο σύμπλεγμα», Ερευνά του ΟΝΕΙΡΟ, και γενικότερα αυτό που δεν υπόκειται στη λογική, το ΕΞΩΛΟΓΟ.

Στον Φρόυντ έρχονται να προστεθούν ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, που ως όργανο γνώσης δεν θεωρούν τον Λόγο, τη λογική δύναμη του ανθρώπου, αλλά τη διαίσθηση, την ενόραση, πράγματα δηλαδή εξώλογα.

Έτσι δημιουργείται ένα κλίμα «αντιλογικό», αλλά και «ανθελληνικό», εφόσον η Ελλάδα ανακάλυψε το φως του νου, και έκανε τον άνθρωπο να έχει εμπιστοσύνη στη δύναμη του νου του και να μην εμπιστεύεται το σκοτεινό και εξώλογο τμήμα της ψυχής του, που οδηγεί στις προλήψεις, στη δεισιδαιμονία, και γενικά σε ανεξέλεγκτες ψυχικές καταστάσεις, εφόσον απουσιάζει ο λόγος που με το φως του θα κρατούσε το ηνία και το τιμόνι.

Οι σουρεαλιστές λοιπόν, με γενάρχες τους τον Ρεμπό και τον Λοτρεαμόν, και εμπνευσμένοι από τις ανακαλύψεις του Φρόιντ, την ανατολική σοφία και την πρωτόγονη τέχνη, επιχείρησαν να κλονίσουν τα ως τότε δυτικά πρότυπα, που ήταν η ελληνική ισορροπία, και συμμετρία, το φως, η πλαστικότητα. Οι σκοτεινές δυνάμεις της ψυχής υπάρχουν βέβαια στην ελληνική τέχνη και λειτουργούν συχνά και καταλυτικά, αλλά το καλλιτεχνικό έργο που τις περιγράφει υποτάσσεται στο φως του λόγου. Η φράση και το όλον έχουν ισορροπία και ρυθμό. Ο νους είναι ο μέγας αρχιτέκτων.

Οι σουρεαλιστές αντίθετα δεν θέλουν καμιά επέμβαση του νου στο έργο τέχνης. Σύμφωνα με τον γνήσιο σουρεαλισμό, αυτά που υπαγορεύουν το υποσυνείδητο και το ξύπνιο όνειρο δεν πρέπει να υποτάσσονται στις εντολές του λόγου. Όποια επέμβαση του λόγου, έστω και εκ των υστέρων, θεωρείται «νοθεία». Και εδώ είναι η κύρια διαφορά από την ως τότε τέχνη, στο ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ. Γιατί όλοι οι καλλιτέχνες λειτουργούν όπως περίπου και οι σουρεαλιστές, αλλά τις εμπνεύσεις και τα οράματά τους τα διευθετεί μετά ο λόγος σε ένα σύνολο φωτεινό και κατανοητό. Αντίθετα η αντιλογική μανία των σουρεαλιστών, τους εξωθεί στο να τον αποκλείουν εντελώς από το έργο  τέχνης, και να υποστηρίζουν την «αυτόματη», όπως λένε, γραφή.

ΣΤΗΝ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ == ΣΥΝΕΙΡΜΟΣ =ΛΑΜΠΕΡΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ

Ρεμπώ, ο καθεδρικός ναός στη λίμνη

Ελύτης -Άσμα ηρωικό… Βράχοι καλόγεροι / Τώρα η ελευθερία

Σεφέρης -Θαλασσινές σπηλιές

ΑΠΡΟΣΔΟΚΗΤΟΙ ΣΥΝΕΙΡΜΟΙ== ΑΣΥΝΔΕΤΟ

ΚΑΚΑ ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΑΝ. Βέβαια αυτή η τεχνική, το να παρουσιάζεις τα πάντα συνειρμικά και ασύνδετα, και όχι μόνο ασύνδετες μεταξύ τους φράσεις, αλλά και λέξεις ασύνδετες μέσα στην ίδια τη φράση, οδήγησε τους μέτριους και τους κακούς ποιτές στην λεκτική εκζήτηση, την ακροβασία, στην παραδοξολογία, στην τάση για εντυπωσιασμό κτλ. που ζημιώνουν γενικά την ποίηση και την έχουν κάνει στόχο λίβελων και περιφρόνησης. Έτσι, χωρίς να φταίει ο ίδιος ο σουρεαλισμός, αλλά η συνηθισμένη κακή χρήση του, συνέβαλε κι αυτός στην περιθωριοποίηση της ποίησης.

ΒΕΒΑΙΑ ΚΑΝΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ ΔΕΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΜΟ

ΑΜΙΓΉ, ΧΩΡΙΣ ΕΠΕΜΒΑΣΗ Της ΛΟΓΙΚΗΣ. ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΡΥΤΕς ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΜΕΙΝΑΝ ΠΙΣΤΟΙ ΣΤΟΝ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΜΟ.

Συνδυασμός. Σε πρώτη φάση αφήνεται κανείς στο υποσυνείδητο, αλλά μετά διευθετεί, λίγο ως πολύ, αυτά που ανέσυρε από εκεί. Κι αυτό γίνεται προφανώς με την επέμβαση του νου. Σήμερα οι καλλιτέχνες διακρίνονται μεταξύ τους, εκτός των άλλων βέβαια, και από το πόσο, απ’ τον βαθμό που  επεμβαίνει ο νους στις συλλήψεις του υποσυνείδητου και της φαντασίας. Αυτός είναι ο τρόπος λειτουργίας των περισσότερων σύγχρονων καλλιτεχνών.

Το έργο της Πισιώτη υπόκειται φυσικά στον ίδιο κανόνα, ακόμα και αν το κάνει υποσυνείδητα. Τα κείμενα της στο μεγαλύτερο μέρος τους είναι καθαρά, φωτεινά, ελάχιστα συνειρμικά. Σ’ αυτά όμως τα κείμενα συναντάμε και φράσεις ή παραγράφους που πλησιάζουν τον αμιγή σουρεαλισμό, χωρίς όμως τις υπερβολές και τα λάθη που επισημάναμε.

Καιρός όμως να κλείνω τις παρατηρήσεις μου για το έργο της Πισιώτη.

Χαρακτηριστικά του λόγου της είναι η ΛΙΤΟΤΗΤΑ, όχι όμως σπρωγμένη στα άκρα. Η λιτότητα της Πισιώτη κρατάει τη ζωντάνια και δεν φτάνει ποτέ στην αποστέωση ή το φιλοσοφικό επίγραμμα.

Ο λόγος της είναι πυκνός, εκφραστικός, συχνότατα ευχάριστα ευρηματικός, οι εικόνες της απροσδόκητες και ζωντανές, ιδίως όταν δεν κάνει πολλές παραχωρήσεις στον σουρεαλισμό. Ο έρωτας, που την απασχολεί σε αρκετά ποιήματα, κατά τη γνώμη μου δεν είναι ό,τι καλύτερο μας έχει δώσει. Αντίθετα ο στοχασμός της, οι ηθικές και μεταφυσικές της αγωνίες δείχνουν ποιήτρια σύγχρονη, προβληματισμένη από την εποχή μας, μια εποχή που μόνον άθλια μπορεί να χαρακτηριστεί. Και έτσι εξηγούνται οι συχνές νότες απαισιοδοξίας που παρατηρούνται στα ποιήματά της. Το να προσφέρει κανείς ανέξοδα αισιοδοξία, κανέναν δεν ωφελεί, ενώ η καταγγελία του κακού, το ξεσκέπασμα της ασχήμιας του, ίσως επηρεάσει κάποιους.

Τέλος, επειδή η καλή ποίηση συμβαδίζει σχεδόν πάντα με την ωριμότητα, της ευχόμαστε ν’ ανέβει ακόμα πιο ψηλά.

Και τώρα ας ακούσουμε τον λόγο της ποιήτριας.

Τάσος Φάλκος-Αρβανιτάκης
Λογοτέχνης – Φιλόσοφος

3. Αισθητικές αναλύσεις ποιητών από την ποιήτρια και κριτικό λογοτεχνίας Σοφία Στρέζου

http://anagnoseispoiiton.blogspot.com/2010/11/blog-post.html

4. ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ του ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΟΥΣΟΥ

ΚριτικήΠεριοδικό ΚΕΛΑΙΝΩ,  τευχ. 33ον, Απρίλιος-Μάιος-Ιούνιος 2010

Ηδύλη-ακά Τοπία (Μαρία Πισιώτη)
Ποίηση, εκδ. Πανεπιστημίου Μακεδονία – Θεσσαλονίκη 2009

Ποίηση ευρύστερνης και στοχαστικής δύναμης με πληθώρα κοινωνικά στοιχείων, με ιδιόρρυθμη προσωπική-ευρηματική εκφραστική δεινότητα. Το πολυσυναίσθημα της αναζήτησης και του βιώματος εξακτινώνεται παντού. Αγγίζει κάθε πλευρά της ζωής.

Ο στοχασμός πολύτροπος, πολυκινητικός, πολυπλόκαμος.

… «ψίθυρος διάχυτος στ΄αρώματα...
Το μυστικό είναι η ισορροπία των όλων.. σελ. 51

Από μέσα τους αναδύομαι άλλοτε Άνοιξη,
    κι άλλοτε ρέω πρωτοβρόχι... σελ. 60

Αναγεννηθείτε στο άρωμα //της βρεγμένης γης… σελ. 61

Αρκετά συγκινεί ο χυμώδης στίχος, κάποτε σκληρός αλλ’ αναγκαίος, ν’ ακούγεται και να καταγράφει:

… «χρωματικές λειτουργίες της Ύπαρξης
      ανάγκη αναφαίρετη και πέρασμα
      στην αλήθεια... «

Στα «χρονοπαράθυρα» της ποίησης οδεύει με την ψυχή της ως «Λεμονανθός» και «ψίθυρος διάχυτος στ’ αρώματα», και στα χρώματα της καθημερινότητας ή σαν «υδάτινες προσβάσεις (που) θρέφονται με// όνειρα αγκιστρωμένα στην ακτή και ορκισμένα να της//χαράζουν πληγές» σελ. 54. Ποίηση που κάνει την εμπειρία θυσιαστήριο και λυτρωτική διέξοδο που ισορροπεί ανάμεσα στη διαπίστωση και στην επικοινωνιακή παρόρμηση και παρότρηση.

…»Πάρε με θάλασσα, πάρε με // στην απεραντοσύνη σου // ας πλαγιάσουν τα ροδοπέταλά μου… » σελ. 55

Ποίηση που παλλεται από βαθύτατη αγάπη, επάρκεια ψυχής από ενδοσκόπηση, από «συνεφαπτόμενη» κοινωνική παρουσία, προσμονή και αλληλεγγύη.
Εύχομαι από καρδιάς, υγεία και δημιουργία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s